عباس قديانى

297

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

استان جيحون و استان سيحون كنونى مىريخته‌اند . بعد اين رود تغيير مجرا داد و به درياچه آرال ريخت . در سال 1220 م . مغولها براى ويران كردن شهر اورگنج پايتخت خوارزم آب آن رود را به شهر مزبور بردند ، در نتيجه جيحون به مجراى سابق افتاد و تقريبا سه قرن اين مجرا را مىپيمود و باز تغيير محل داده به طرف درياچهء آرال رفت . جيهانى ابو عبد الله محمد بن احمد جيهانى ( گيهانى ) از وزيران معروف دوران فرمانروايى سامانيان است . اشتهار بيشتر وى گذشته از لياقت و درايت در وزارت شخصيت علمى اوست كه مورخانى چون گرديزى و نرشخى به آن اشاره كرده‌اند . تاريخ وفات جيهانى به درستى معلوم نيست و بنا به شرحى كه نرشخى مؤلف تاريخ بخارا آورده است وى تا سال 306 ه . ق . زنده بوده است . جيهانى ( گيهانى ) احمد بن ابو على محمد نوادهء جيهانى ( گيهانى ) بزرگ در سال 365 ه . ق . در زمان ابو صالح منصور بن نوح به مقام وزارت دولت سامانيان رسيد . وى مدت يك سال در وزارت منصور بن نوح و يك سال در وزارت نوح بن منصور بود و سپس از كار بر كنار شد و به جايش ابو الحسن عبد الله بن احمد عتبى به وزارت برگزيده شد .